Wat is de Wat

Een kleine introductie in de Tweede Soedanese Burgeroorlog.
Om wat achtergrond mee te kunnen geven wanneer we met een twaalfjarige naar Wat is de Wat gaan kijken in Het Paleis.
Alles komt van Wikipedia (en uit het boek Wat is de Wat, wat ik op dit moment aan het lezen ben) en is sterk vereenvoudigd. Maar ik denk dat ik de kern wel gevat heb.

Soedan?

Soedan is een groot land onder Egypte.
Tot voor kort was het land veel groter dan het nu is en zag het er zo uit:

Soedan voor de opsplitsing

Na de Tweede Burgeroorlog volgde er een referendum. Sindsdien zijn er twee landen:
* Soedan in het Noorden
* Zuid-Soedan ten zuiden daarvan.

(Zeer) korte geschiedenis

Sudan was vroeger een Britse (en tegelijkertijd Egyptische) kolonie.
Het zuiden en het noorden werden apart bestuurd.
Het noordelijke deel is Arabisch, het zuidelijke Afrikaans.
Bij onafhankelijkheid werd bijna alle macht gecentreerd in het Noorden en alle sleutelposities kwamen in noordelijke handen terecht. 

Eerste Burgeroorlog

Tussen 1955 en 1972 was er al eens een burgeroorlog tussen het Noorden en het Zuiden.
Het Zuiden eiste in deze oorlog meer autonomie en vertegenwoordiging in het centrale gezag.
Een half miljoen mensen stierven in deze oorlog.
De oorlog eindigde met een vredesverdrag waarbij dat het zuiden meer zeggenschap kregen over hun gebieden, ze werden een autonoom gebied.
De vrede was echter maar broos, velen in het zuiden vonden dat ze te weinig gewonnen hadden en waren niet zo tevreden met de toegevingen die ze kregen.

Tweede Burgeroorlog

Dit is een oorlog van april 1983 tot januari 2005 tussen de centrale regering van Soedan en het zuidelijke Soedanees volksbevrijdingsleger.
Het boek (en waarschijnlijk dus ook het toneelstuk) spelen zich voornamelijk in deze periode af.

Begin jaren 80 werd het vredesverdrag geschonden:

  • Er werden olie-velden gevonden op de grens tussen het noordelijke en zuidelijke deel.
    De centrale regering (gedomineerd door het noorden) probeerde bezit van deze olie-velden in te nemen.
  • In het noorden kwamen islamitische fundamentalisten aan de macht.
    In 1983 maakten ze van heel Soedan een islamitische staat en hierdoor kwam er een einde aan de autonomie van het (christelijke en traditionele Afrikaanse godsdienstige) zuiden.

In 1983 werd het Soedanese Bevrijdingsleger opgericht onder leiding van John Garang om de autonomie van het zuiden terug te kunnen winnen.

In 1985 namen militairen van het regeringsleger de macht in Soedan over en vernietigde de wetten van 1983 om van Soedan een islamitische staat te maken.
Alleen het recht werd nog volgens de Sharia geregeld (handen van dieven konden bijvoorbeeld nog afgehakt worden).

In 1986 kwamen er nieuwe verkiezingen en begonnen er vredesgesprekken tussen de regering en het Soedanese Bevrijdingsleger. Tegen 1989 was er een vredesakkoord.
Maar tijdens deze drie jaar was de economie ingestort en waren er heel vaak rellen met vele doden tot gevolg.

In 1989 was er opnieuw een staatsgreep van het leger. Deze keer onder leiding van Omar al-Bashir.
Hij verbood alle politieke partijen, vakbonden en andere niet-religieuze instituten en ontsloeg meer dan 75.000 man van het leger, de politie en andere ambtenaren.
Hij werd de president, de eerste-minister en het hoofd van het leger tegelijkertijd.

In 1991 nam hij nieuwe zeer strenge wetten aan. Als straf kon je bijvoorbeeld gestenigd worden.

In 1992 veroverde het regeringsleger de hoofdstad van de rebellen, die ondertussen ook al onder elkaar waren begonnen te vechten.
Hier begint alles wat onduidelijk te worden.

In 1995 gingen de noordelijke opositie (die tegen Al-Bashir waren) een alliantie aan met de zuidelijke rebellen en begonnen sommige buurlanden van het zuiden mee te vechten met de rebellen.

Vanaf 1997 begonnen er voorzichtige gesprekken over vrede, maar uiteindelijk was er pas in 2005 een vredesakkoord.

Een van de voorwaarden van het akkoord was dat na een paar jaar het zuiden een referendum mocht houden om te zien of ze onafhankelijk wilden worden.
Dit wilde ze en in 2011 werd het een nieuw land.

Kindsoldaten

Tijdens deze oorlog waren er zeer veel kindsoldaten, zowel bij de noordelijken als bij de zuidelijken.

Slachtoffers

Er vielen meer dan twee miljoen doden vooral door uithongering en droogte en vier miljoen mensen moesten op de vlucht slagen.

Lost Boys of Sudan
Een grote groep jonge jongens moesten vluchten tijdens de oorlog en kwamen in kampen in Ethiopië en Kenia terecht.
Later zouden vele van deze kinderen asiel krijgen in de Verenigde Staten.
Ze staan bekend als de Lost Boys.

Het hoofdpersonage van het boek (en het toneelstuk) is een van deze lost boys.
Hij vertelt zijn levensverhaal tijdens deze periode.

Enkele belangrijke plaatsen uit het boek

  • Marial Bai: Geboorteplaats van het hoofdpersonage (Valentino)
  • Pinyudo (Ethiopië): Eerste vluchtelingenkamp waar hij zat
  • Kakuma (Kenia): Ander vluchtelingenkamp waar hij zat
  • Atlanta (VSA): Stad in Amerika waar hij nu woont
  • Khartoum: hoofdstad van Soedan

Het hoofdpersonage is een Dinka, een etnische groep uit Zuid-Soedan.